Η γλώσσα του επιχειρείν
Η γλώσσα του επιχειρείν
Κάθε κόσμος έχει τη γλώσσα του, και ο κόσμος των επιχειρήσεων δεν αποτελεί εξαίρεση. Μιλάμε για στόχους, αποδοτικότητα, ανάπτυξη, αγορές. Μέσα σε αυτό το λεξιλόγιο όμως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια και ένας λόγος που δεν είναι απλώς τεχνικός αλλά τοξικός. Είναι ένας τρόπος να μιλάμε για τη δουλειά, την επιτυχία και τους ανθρώπους που δηλητηριάζει σιγά σιγά όσους τον ακούν και, συχνά, και όσους τον χρησιμοποιούν.
Πρόκειται για μια κοσμοαντίληψη που περνάει μέσα από τις λέξεις και τελικά καθορίζει πώς οργανώνουμε τη δουλειά, πώς φερόμαστε σε εργαζόμενους και ανταγωνιστές και πώς κρίνουμε τον εαυτό μας.
Η εξιδανίκευση της εξάντλησης
Ο πιο διαδεδομένος τοξικός λόγος είναι αυτός της ατελείωτης δουλειάς. Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιος επιλέγει να δουλέψει πολύ. Το πρόβλημα είναι ότι παρουσιάζεται ως αρετή και η ξεκούραση ως ηθική αποτυχία. Και όποιος δεν αντέχει αυτόν τον ρυθμό δεν επιδιώκει την επιτυχία.
Ο λόγος αυτός αγνοεί συστηματικά ότι η απόδοση έχει όρια, ότι η επαγγελματική εξουθένωση είναι πραγματική και ότι οι κακές αποφάσεις παίρνονται συχνότερα από κουρασμένους ανθρώπους.
Η επιχείρηση ως πόλεμος
«Να συντρίψουμε τον ανταγωνισμό.» «Να κατακτήσουμε την αγορά.» «Είναι ζούγκλα εκεί έξω.» «Ο επιχειρηματίας είναι πολεμιστής.» Η πολεμική μεταφορά είναι ίσως η παλαιότερη στη γλώσσα των επιχειρήσεων, και φαίνεται αθώα. Δεν είναι.
Όταν η αγορά περιγράφεται ως πεδίο μάχης, τότε ο ανταγωνιστής γίνεται εχθρός, ο πελάτης γίνεται έδαφος προς κατάκτηση και ο εργαζόμενος γίνεται στρατιώτης που θυσιάζεται για τον σκοπό. Σε έναν πόλεμο όλα επιτρέπονται, η παραπλάνηση, η εκμετάλλευση, η παράκαμψη κανόνων. Η μεταφορά λειτουργεί σαν ηθικό άλλοθι.
Όμως οι περισσότερες υγιείς επιχειρήσεις δεν ζουν από την καταστροφή των άλλων, αλλά από τη δημιουργία αξίας, ένα καλύτερο προϊόν, μια πιο έντιμη υπηρεσία, μια σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη. Αυτό δεν χωράει εύκολα σε μια ρητορική μάχης.
Είμαστε μια οικογένεια ( σχετικό άρθρο : Maria Zarotiadou, Plan Career by Plan of Business, https://www.plancareer.eu/post/εδώ-είμαστε-σαν-οικογένεια )
Στον αντίποδα της πολεμικής γλώσσας βρίσκεται μια άλλη, φαινομενικά πιο ζεστή. «Εδώ δεν είμαστε εταιρεία, είμαστε οικογένεια.» Ακούγεται ωραία. Στην πράξη, συχνά χρησιμοποιείται για να ζητηθούν πράγματα που δεν θα ζητούνταν ποτέ από έναν επαγγελματία, διαθεσιμότητα στις διακοπές, ανοχή σε αδικίες, κατανόηση όταν καθυστερεί ο μισθός.
Η οικογένεια δεν σε απολύει όταν πέσουν οι πωλήσεις. Η εταιρεία μπορεί να το κάνει. Η ρητορική της οικογένειας δημιουργεί μια συναισθηματική υποχρέωση που είναι μονόπλευρη. Μια υγιής επαγγελματική σχέση βασίζεται σε αμοιβαίο σεβασμό και σαφείς όρους, όχι σε συγγένειες που υπάρχουν μόνο όταν βολεύουν τη μία πλευρά.
Η τοξική θετικότητα και η ενοχοποίηση της αποτυχίας
«Δεν υπάρχουν προβλήματα, μόνο ευκαιρίες.» «Αν το πιστέψεις, θα το πετύχεις.» «Η αποτυχία είναι επιλογή.» Αυτές οι φράσεις υπόσχονται δύναμη, αλλά κρύβουν μια σκληρή λογική, αν η επιτυχία εξαρτάται μόνο από τη θέληση και τη στάση σου, τότε η αποτυχία είναι αποκλειστικά δικό σου φταίξιμο.
Η τοξική θετικότητα έχει και ένα πρακτικό κόστος, σε έναν οργανισμό όπου απαγορεύεται η δυσάρεστη αλήθεια, τα προβλήματα κρύβονται μέχρι να γίνουν κρίσεις.
Ένας άλλος τρόπος να μιλάμε
Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τη φιλοδοξία, τον ανταγωνισμό ή τη σκληρή δουλειά. Χρειάζεται να μιλάμε γι' αυτά με ειλικρίνεια.
Μπορούμε να λέμε ότι η επιτυχία απαιτεί προσπάθεια, αλλά και ότι απαιτεί ξεκούραση, τύχη και συνθήκες. Μπορούμε να μιλάμε για ανταγωνισμό χωρίς να μιλάμε για πόλεμο.
Μπορούμε να χτίζουμε ομάδες με σεβασμό και σαφείς όρους, αντί για «οικογένειες» που υπάρχουν μόνο όταν βολεύει. Μπορούμε να αναγνωρίζουμε την αποτυχία ως κομμάτι της επιχειρηματικότητας, χωρίς να τη μετατρέπουμε είτε σε ντροπή είτε σε κενή «ευκαιρία μάθησης».
Η γλώσσα του επιχειρείν δεν είναι ουδέτερη. Μπορεί να φτιάχνει ανθρώπους που δημιουργούν με ενθουσιασμό και αξιοπρέπεια, ή ανθρώπους που καίγονται πιστεύοντας ότι φταίνε οι ίδιοι. Το ποια από τις δύο θα επικρατήσει εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από το πώς επιλέγουμε να μιλάμε.
